Ons huishoudelijk afval bestaat voor ongeveer 30% uit bruikbaar afval: voedselresten en organisch materiaal. Het goede nieuws is dat dit afval met behulp van een compostbak kan worden omgezet in een gezond materiaal, namelijk compost, waarmee je de grond in je tuin kunt bemesten. Om je eigen compost te maken, hoef je alleen maar een paar zeer eenvoudige basisregels te kennen. Het is een milieuvriendelijke oplossing waarmee je zowel je keuken- en tuinafval kunt verminderen als een gezonde en rijke meststof kunt verkrijgen voor de grond in je tuin en voor je planten. Compost helpt de grond namelijk om het water en de voedingsstoffen vast te houden die hij nodig heeft.
Wat zijn de juiste omstandigheden om je afval te laten afbreken?
Compost ontstaat door de afbraak van organisch afval door micro-organismen, bacteriën en kleine dieren zoals regenwormen. Dit product is even effectief als potgrond en is een volledig natuurlijke meststof. Om dit organische materiaal in compost te laten veranderen, moet het in een compostbak worden opgestapeld en regelmatig worden omgeschept. Hoe meer verschillende soorten organisch materiaal je in de compostbak mengt (vochtig en droog materiaal, bruin en groen afval), hoe vollediger en rijker je compost zal zijn.
Van al het afval kan het lastig lijken om te weten wat er wel in de compostbak mag en welke materialen juist niet tot compost kunnen worden verwerkt. Hieronder vind je een lijst om je op weg te helpen.
Afval dat je onbeperkt kunt composteren: keukenafval (fruit en groenten, koffiedik, theeblaadjes, eierschalen, zuivelproducten…)
Afval dat je kunt composteren, maar met mate: hard afval (takken, botten, pitten, dik karton). Ook onkruid, omdat de zaden kunnen ontkiemen.
Afval dat je niet mag composteren: gelakt of geverfd hout, chemische producten, niet-organische producten (plastic, glas, metaal, synthetische stoffen).
Het voordeel van composteren is dat je niet op het platteland hoeft te wonen of een tuin hoeft te hebben om het te doen; je kunt ook in de stad, op een balkon of zelfs in de keuken composteren.
Voor balkons: Bij wormcompostering leg je het afval in bakken waar regenwormen het omzetten in compost. Deze regenwormen eten het organisch afval op en scheiden het vervolgens uit als wormcompost.
Voor grote tuinen: In grote tuinen wordt er in hopen gecomposteerd. Je hoeft alleen maar een hoop organisch afval op de grond te maken, op een plek die beschut is tegen de wind. Deze methode vergt tijd en ruimte.
Voor kleine tuinen: De compostbak, ook wel composteerder genoemd, is hier het meest geschikt. De bak beschermt de compost zo tegen weersinvloeden en dieren. Hij neemt weinig ruimte in, maar kan te klein zijn als je veel afval hebt om te composteren; je kunt dit probleem echter heel goed oplossen door meerdere compostbakken te gebruiken. Er zijn ook kleine composteerders verkrijgbaar voor balkons en appartementen. Deze zijn vaak van plastic of hout.
Bekijk onze gids om de compostbak te kiezen die het beste bij jouw behoeften past
Hoe wordt afval in een compostbak omgezet in compost?
Onder ideale omstandigheden dragen micro- en macro-organismen bij aan de afbraak van het afval en zetten ze het mengsel om in compost. We spreken van twee fasen:
– De afbraak: de ontbinding van vers organisch materiaal bij hoge temperatuur (50 tot 70 °C) door bacteriën en de aanwezigheid van zuurstof.
– De rijping: deze minder ingrijpende afbraak zet de verse compost om in rijpe, humusrijke compost. Deze afbraak vindt plaats bij lage temperatuur en wordt veroorzaakt door schimmels en macro-organismen.
Je weet dat de compost rijp is wanneer het afval niet meer herkenbaar is en er nog maar weinig rode wormen in zitten. Rijpe compost mag niet ruiken en moet een donkere kleur hebben. Na 6 maanden composteren is de meeste compost rijp, maar sommige soorten zijn sneller klaar. Je kunt de compost vervolgens over je grond of aan de voet van je planten verspreiden om ze te voeden.
Voor potten, plantenbakken en zaailingen kun je een deel van 1/3 gebruiken om door de aarde te mengen. Voor het planten van bomen, struiken of rozen in je tuin moet je 10 tot 20% compost aan de aarde toevoegen en dit goed mengen.
Bekijk onze gids om te ontdekken waar je je compostbak het beste kunt plaatsen
Water en zuurstof: twee essentiële elementen voor een goede werking van de compostbak
Water en zuurstof zijn twee onmisbare elementen bij het maken van goede compost.
Er moet voldoende vocht in de compost zitten. Het is een delicate balans, want de compost mag niet te vochtig en ook niet te droog zijn. Als hij te vochtig is, ziet hij er glanzend uit als pap; hij kan dan gaan rotten en onaangename geuren afgeven. Voeg in dat geval gerust bruin of droog afval toe, zoals dode bladeren, takjes of stukjes takken, aan de hoop. Als je merkt dat de compost te droog is en uit elkaar valt, moet je de hoop met een fijne straal besproeien om het organische materiaal niet te laten verdrinken. Je kunt ook vochtig materiaal toevoegen, zoals gemaaid gras uit de tuin of schillen van fruit en groenten, of een afdekking plaatsen om de beluchting te beperken.
Het 2de essentiële element is beluchting. De compost moet worden belucht om te kunnen ademen. Als de hoop niet voldoende zuurstof krijgt, verloopt het composteren traag, onvolledig en gaat het gepaard met een onaangename geur.
Om de bacteriën die verantwoordelijk zijn voor de afbraak van de compost van de nodige zuurstof te voorzien en om de temperatuur rond de 70 °C te houden, volstaat het om de compost door te mengen. Wij raden je aan het materiaal elke keer dat je nieuw afval toevoegt door te mengen. Het volstaat om de bovenste laag van de composthoop om te keren, zodat het verse afval zich mengt met de onderliggende laag. Vervolgens kun je de composthoop om de 1 à 2 maanden grondiger door mengen voor een goede beluchting. Het is belangrijk om niet te veel te beluchten, zodat de temperatuur op peil blijft. Een te hoge temperatuur kan de bacteriën namelijk doden.
Kortom: voordat je begint met composteren, moet je eerst nadenken over de composteermethode die het meest geschikt is voor jou en je omgeving. Houd in gedachten welke soorten afval je in de compostbak mag doen. Voor compost van goede kwaliteit is het belangrijk om het afval gevarieerd te houden en te zorgen voor voldoende vocht en beluchting. Nu heb je alle troeven in handen om je eigen compost te maken. Het enige wat je nog hoeft te doen, is deze natuurlijke meststof over je moestuin of je planten te verspreiden.
